วัตถุดิบ

             (1) ต้นห้อม เป็นพืชล้มลุกอยู่ในวงศ์ Acanthaceae มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Strobilanthes cusia  (Nees) มีลักษณะเป็นไม้พุ่ม เจริญเติบโตในสภาพพื้นที่ มีอากาศเย็น ความชื้นสูง ใกล้แหล่งน้ำ ที่ปลูกและเก็บเกี่ยวในพื้นที่จังหวัดแพร่ มี 2 สายพันธุ์ เมื่อพิจารณาทางกายภาพ พบว่าลักษณะใบมีความแตกต่างกัน คือ พันธุ์ใบเล็กและใบใหญ่ ลักษณะทั่วไปเป็นไม้พุ่มลำต้นตรง สูง 50 - 80 เซนติเมตร ลำต้นกลม เป็นข้อปล้องคล้ายขาไก่ แตกกิ่งก้านตามข้อ ใบเดี่ยวเรียงตรงกันข้าม ใบรูปรี ปลายใบเรียว โคนใบแหลม ขอบใบหยัก ฟันเลื่อยละเอียด ใบด้านบนสีเขียวเป็นมัน ใบเมื่อถูกกดหรือทุบทิ้งไว้จะกลายเป็นสีดำ ดอกออกเป็นช่อตามซอกใบและกิ่ง การขยายพันธุ์โดยการใช้กิ่ง การแยกหน่อ และการใช้เมล็ดปลูก ในพื้นที่มีความชื้นหรือชื้นแฉะ เจริญเติบโตได้ดีในบริเวณที่มีแสงรำไร มีความชื้นสูง การออกดอกในช่วงเดือน กรกฎาคม - กุมภาพันธ์ ติดผลในช่วงเดือน ธันวาคม - กุมภาพันธ์ แหล่งเพาะปลูกในจังหวัดแพร่ที่สำคัญ ได้แก่ อำเภอเมือง ประกอบด้วย ตำบลช่อแฮ ได้แก่ บ้านนาตอง บ้านน้ำจ้อม ตำบลสวนเขื่อน ได้แก่ บ้านนาคูหา บ้านนาแคม และ ตำบลป่าแดง ได้แก่ บ้านแม่ลัว บ้านน้ำกลาย อำเภอร้องกวาง ในพื้นที่ตำบลบ้านเวียง ได้แก่ บ้านต้นหนุน และอำเภอวังชิ้นในพื้นที่บ้านวังกวางเหนือ ของตำบลแม่พุง

 

                (2) เนื้อห้อม คือการสกัดสีจากต้นห้อมเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นในจังหวัดแพร่ ในการนำสารอินดิแคน (Indican) ที่มีในต้นห้อมออกมาใช้ทำสีย้อมผ้า เมื่อต้นห้อมเหมาะแก่การเก็บเกี่ยวจะถูกนำมาแปรรูปด้วยการแช่น้ำที่ระยะเวลาไม่เกิน 72 ชั่วโมง แล้วตีกับปูนแดง/ปูนขาว เพื่อให้ได้สสารข้นเป็นโคลนสีครามเรียกว่า "ห้อมเปียก" (Indigo Paste) หรือ "เปอะ" ในภาษาพื้นเมือง

 

           (3) ผ้าทอพื้นเมืองและเสื้อผ้า ที่ผลิตจากเส้นใยธรรมชาติและ/หรือเส้นใยสังเคราะห์ ที่ผ่านกระบวนการย้อมสีธรรมชาติ ด้วยภูมิปัญญาการก่อหม้อห้อมธรรมชาติ จะมีความหลากหลายรูปแบบที่แตกต่างกัน ด้วยลวดลายเทคนิคการทอการถัก มีทั้งมัดย้อม จุ่มย้อม หรือ สกรีนลายด้วยหม้อห้อมธรรมชาติ

 

-----------------------------------